آموزش و خانواده

پیامدهاي ازدواج زودهنگام

پیامدهای مخرب ازدواج زود هنگام آنجا تداعی می‌شود که بدانیم غالب این ازدواج‌ها شکل اجباری و ناخواسته دارند و به عواملی مانند فقر، ناآرامی اجتماعی، تعلقات قومی، انگیزه محافظت از دختران و قوانین بازدارنده مبتنی است.

ازدواج زودهنگام و بارداری زودرس در بین دختران 10 تا 14 ساله 5 برابر بیش از زنان در سن 20 تا 24 ساله است. علاوه بر آن از آثار روانی ازدواج زودهنگام نمی‌توان چشم‌پوشی کرد ، الزامات ازدواج در سنین پایین اغلب منجر به جدایی از خانواده، دوستان و تعلقات، از دست دادن آزادی، تعامل با همسالان و استفاده از فرصت‌های آموزشی می‌شود.

مطابق يک تحقيق احتمال مرگ و مير دوران حاملگي و زايمان دختران سنين 10 تا 14 ساله پنج برابر بيشتر از زنان 20 تا 24 ساله مي‌باشد. به علاوه، ازدواج زود هنگام، باعث افزايش حاملگي مي‌گردد که اين خود ميزان مرگ را بالا مي‌برد.

در منطقه خاورميانه به علت تسلط باورهاي سنتي و مذهبي در زمينه ازدواج، در برخي از كشورها ميزان بالايي از ازدواج زودهنگام وجود دارد .

ازدواج زود هنگام، چرا؟

کارشناسان معتقدند که ازدواج یک پدیده مشترک فرهنگی است که به اشکال مختلف در تمام جوامع و ملت‌ها وجود  دارد، در هر فرهنگی الگوی مطلوبی از خانواده و شیوه ازدواج وجود دارد. در باور دینی و عرفی ایرانیان، ازدواج چارچوب تعریف شده‌ای دارد که برگرفته از الگوی مطلوب  ازدواج امام علی(ع)‌ و حضرت فاطمه (س)‌ است.

با توجه به این که اول ذیحجه  سالروز ازدواج حضرت علی و فاطمه است و روز ازدواج جوانان نام گرفته، می‌توان از آن فرصتی برای آسیب‌شناسی وضعیت ازدواج جوانان ساخت. به نظر می‌رسد در شرایط حاضر سن ازدواج از حساسیت ویژه‌ای برخوردار شده که این پدیده را با وضعیت متعارضی روبه‌رو کرده است.

هر چند مدتی است کارشناسان فرهنگی و اجتماعی نسبت به افزایش سن ازدواج جوانان هشدار می‌دهند و ادامه این روند را دارای پیامدهای خوشایند و ناخوشایند اجتماعی عنوان می‌کنند، اما هنوز معضل ازدواج زودهنگام در بسیاری از جوامع و اقوام محلی به قوت خود باقی است که پیامدهای منفی و مثبت آن کمتر از دیگری نیست.

شواهد و مدارک تاریخی گواهی می‌دهد که ایرانیان باستان سن ازدواج را 2 یا 3 سال پس از بلوغ در نظر می‌گرفتند که غالبا سن عادی بلوغ برای هر دو جنس مرد و زن؛ 15 سالگی بود که به مناسبت ورود به اجتماع، کمربند مقدس به آنان اهدا می‌شد.

خانواده‌ای که دو عضو اصلی آن در سنین کودکی یا نوجوانی زندگی مشترک را آغاز می‌کنند به نوزاد نارسی شباهت دارد که کامل شدن نیازمند مرور زمان و مراقبت‌های ویژه آن هم در فضایی خاص است. دلیل ازدواج زود هنگام غالبا جلوگیری از فساد اخلاقی زوجین عنوان می‌شود که معمولا با اتکا بر بنیه اقتصادی و اجتماعی و مدیریت پدران و سایر بزرگ‌ترهای خانواده زن و شوهر،یک خانواده دوام می‌آورد.

پیامدهای مخرب ازدواج زود هنگام آنجا تداعی می‌شود که بدانیم غالب این ازدواج‌ها شکل اجباری و ناخواسته دارند و به عواملی مانند فقر، ناآرامی اجتماعی، تعلقات قومی، انگیزه محافظت از دختران و قوانین بازدارنده مبتنی است.

ازدواج زودهنگام و بارداری زودرس در بین دختران 10 تا 14 ساله 5 برابر بیش از زنان در سن 20 تا 24 ساله است. علاوه بر آن از آثار روانی ازدواج زودهنگام نمی‌توان چشم‌پوشی کرد ، الزامات ازدواج در سنین پایین اغلب منجر به جدایی از خانواده، دوستان و تعلقات، از دست دادن آزادی، تعامل با همسالان و استفاده از فرصت‌های آموزشی می‌شود.

ظاهراً بين ازدواج زود هنگام و سطح تحصيل، فقر و بهداشت ارتباطي وجود دارد. دختراني که تحصيلات کمتر دارند، زودتر ازدواج مي‌کنند و نيز بهداشت ضعيف‌تري دارند. همچنين ازدواج زود هنگام باعث تضعيف صحت و بهداشت، به خصوص بهداشت دوران بارداري مي‌گردد.

مطابق يک تحقيق احتمال مرگ و مير دوران حاملگي و زايمان دختران سنين 10 تا 14 ساله پنج برابر بيشتر از زنان 20 تا 24 ساله مي‌باشد. به علاوه، ازدواج زود هنگام، باعث افزايش حاملگي مي‌گردد که اين خود ميزان مرگ را بالا مي‌برد.

ازدواج زود هنگام به خصوص دختران، اثرات ناگوار بر خود آنان و پيامدهاي منفي فراواني بر خانواده‌ها و جامعه دارد که بعضاً هيچ‌گاه رفع نمي‌گردد.

سازمان ملل در تعريف ازدواج زودهنگام بيان مي كند: «ازدواج زودهنگام عبارتست از هر ازدواجي كه در سنين زير 18سالگي صورت گرفته، در صورتي كه دختر از نظرجسمي، فيزيولوژيكي و رواني براي ازدواج و فرزندآوري آماده نيست .

در اكثر توافقنامه هاي بين المللي، حداقل سن ازدواج براي مردان و زنان 18 سال تعيين شده است. اگرچه ممكن است دختران در سنين پايين به بلوغ جنسي برسند، ولي اغلب از نظر فيزيولوژيكي، براي فرزندآوري و از نظر رواني، براي ازدواج و پذيرش مسووليت هاي زندگي خانوادگي آماده نيستند. ازدواج زودهنگام معمولابا نوعي اجبار همراه بوده و رضايت كامل زوجين در آن لحاظ نمي شود. بيانيه جهاني حقوق بشر در سال 1948 بيان مي كند كه ازدواج بايد با رضايت كامل و آزاد طرفين باشد، ولي در اغلب موارد اين والدين هستند كه فرزندان خود را مجبور به ازدواج در سنين پايين مي كنند. اگرچه آن ها ممكن است در زمان ازدواج، رضايت خود را اعلام كنند، ولي به علت سن و سال كم عملا درك درستي از ازدواج نداشته و رضايت آن ها به صورت آزاد نبوده است. همچنين ازدواج زودهنگام اغلب يك عمل سنتي است كه از طريق عرف و آداب و رسوم محلي مورد پشتيباني قرار مي گيرد.

  در منطقه خاورميانه به علت تسلط باورهاي سنتي و مذهبي در زمينه ازدواج، در برخي از كشورها ميزان بالايي از ازدواج زودهنگام وجود دارد البته در اين منطقه با توجه به اين كه سيستم ثبت درستي در زمينه ازدواج وجود ندارد،

  پيامدهاي ازدواج زودهنگام

    ازدواج زودهنگام باعث مي شود كه دختران دوره جواني خود را از دست داده و مجبور به انجام كارهايي شوند كه چندان مناسب آن ها نيست. بسياري از آن ها به اجبار ازدواج مي كنند و در زمينه انتخاب همسر تصميم گيرنده نيستند. ازدواج زودهنگام مانع پيشرفت دختران شده و امكان تحصيل و آزادي هاي فردي را از آن ها سلب مي كند . ازدواج زودهنگام تاثيرات منفي بسياري بر دختران مي گذارد. احتمال مرگ و مير و اختلالات بهداشتي در دختراني كه در سنين پايين ازدواج مي كنند، بيش تر است. ازدواج زودهنگام، باعث ترك تحصيل دختران شده و مانعي در جهت استقلال اقتصادي آن هاست. در اكثر ازدواج هاي زودهنگام، سن مردان بالاتر از زنان است كه اين امر باعث مي شود كه زنان در زندگي خانوادگي از قدرت تصميم گيري بالايي برخوردار نبوده و تسليم محض شوهران خود باشند. اين عوامل باعث افزايش خشونت عليه زنان و افزايش حاملگي هاي ناخواسته و بيماري هايي همانند ايدز مي شود.

  ازدواج زودهنگام نه تنها داراي اثرات منفي بر زنان است، بلكه بر فرزندان آن ها و خانواده و جامعه اي كه در آن زندگي مي كنند نيز اثر منفي مي گذارد.

    پيامدهاي بهداشتي ازدواج زودهنگام

    ازدواج زودهنگام روي بهداشت و سلامت مادر و كودك به خصوص در زمينه بهداشت توليدمثل اثرگذار است. بهداشت توليدمثل همه مراحل توليدمثل از رابطه جنسي، قابليت باروري و تصميم گيري در مورد فرزندآوري را شامل مي شود. تاثيراتي مثل :

   *  فرزندآوري زودهنگام، حاملگي هاي ناخواسته و سقط جنين

    ازدواج زودهنگام منجر به اين مي شود كه افراد در سنين پايين با يكديگر رابطه جنسي داشته باشند و زودتر صاحب فرزند شوند. فرزندآوري در سنين پايين براي مادر و نوزاد او خطرناك است.

    مطالعه نشان مي دهد كه تعداد فرزندان زناني كه در سنين 19- 15 سال ازدواج مي كنند، دو تا چهار برابر زناني است كه در سنين بالاي 25 سال ازدواج مي كنند. دليل اين امر، عدم استفاده از وسايل پيشگيري است. ، تحقيقات نشان مي دهد كه بسياري از دختران جوان مايل نيستند كه در سنين پايين صاحب فرزند شوند ولي اين دختران در زمينه فرزندآوري تصميم گيرنده نيستند و مجبورند بلافاصله بعد از ازدواج قابليت باروري خود را نشان دهند و بنابراين در سنين پايين صاحب فرزند مي شوند.

 بسياري از حاملگي هاي اين دختران ناخواسته است و به همين جهت بسياري از آن ها مجبور به سقط جنين مي شوند. تخمين زده مي شود كه سالانه پنج ميليون دختر 19- 15 ساله، فرزندان خود را سقط مي كنند كه 40 درصد از آن ها سقط جنين ناسالم دارند كه منجر به بالارفتن احتمال مرگ آن ها مي شود.