آموزش و خانواده

آموزش کاربردی خانواده ها

تقوا چیست؟

 س1: معنای لغوی « تقوی» چیست؟

 ج: «تقوی» از ماده وقایة است و وقایة یعنی نگهداری؛ صیانت و حفظ کردن[1].  وقتی فرمان خدا به انسان مکلّف می‌رسد خودش را از مخالفت فرمان او حفظ کند و نگه دارد، اگر خدا می‌گوید کاری واجب است و انجام بدهید، انجام بدهیم و ترک نکنیم که مخالفت بشود و اگر می‌گوید انجام ندهید گناه است، باید ترک کنیم و انجام ندهیم تا گناه نشود، پس خودمان را از مخالفت فرمان خدا حفظ کنیم و موافقت نشان بدهیم، این را می‌گویند «تقوی».

 س2: به طور خلاصه تقوا چیست؟

 ج: یعنی آدم خود را از مخالفت فرمان خدا حفظ کند و نگه دارد، خدا می­‌گوید: نماز بخوان بخواند، دروغ نگو نگوید، این آدم خودش را از مخالفت حفظ کرده است. لغت «تقوی» از ماده وقایة است، وقایة یعنی نگهداری و حفظ کردن.

س3: انسان با تقوا به معرفت می‌رسد یا با معرفت به تقوا می‌رسد؟

 ج: اگر انسان بخواهد تقوا را مراعات کند باید معرفت به خدا داشته باشد، یعنی به خدا ایمان آورده باشد که تو خدایی من هم بنده تو، لذا باید من گوش به حرف خدا بدهم، اگر مرحله دوم تحقق پیدا کرد یعنی گوش به حرف خدا داد آن وقت رشد می کند، گوش به حرف خدا دادن یعنی همان تقوا.

 س4: لطفاً چند كتاب درباره تقوا معرفي كنيد.

 ج: درباره تقوا يك دانه كتاب هست خيلي قرص و محكم و آن كتاب خداست، بهترين و بزرگترين دعوت كننده به تقوای خدا در قرآن كريم است. آيات زيادي دارد ان شاء الله اگر بتوانيد این آیات را جمع كنيد كار بزرگي كرده‌­ايد مي‌فهميد كه خدا چقدر نسبت به تقوا تأكيد دارد.

 س5: ما جهت همه کارها معمولاً برنامه و برنامه ريزي داريم، ولي در مورد تقوا برنامه خاصي نداريم بفرماييد چه کار کنیم؟

 ج: تقوا برنامه ندارد، برنامه­‌اش خواندن رساله و ياد گرفتن واجب و حرام است. هر وقت واجب پيش آمد كرد انجام بدهي و حرام پیش آمد ترك كني، این برنامه شخصي شماست. از رساله بايد ياد بگيريد، الآن ظهر مي‌­شود گفته­‌اند بايد نماز بخوانيد. فردا ماه رمضان است بايد روزه بگيري، بيرون مي‌­روي زن نامحرم مي‌­آيد بايد نگاه نكني، حرف مي‌­زني بايد دروغ نگويي، اين‌ها برنامه‌­اي است كه در شئون زندگي پياده كردنش واجب و لازم است. مال بعضي‌­ها زود پيش مي‌­آيد، مال بعضي‌ها دیر پيش مي­‌آيد و بعضي­‌ها زياد پيش مي­‌آيد و بعضي­‌ها كم، اشخاص مختلفند. يك كسي در يك ماه در محيط زندگي­‌اش یک زن نمي‌­بيند، يك كسي با كم و زيادش روزي هزار تا مي‌­بيند، وظيفه‌اش را بايد انجام دهد.

 س6: تعبير قرآني «تقوا» در قرآن آيا فقط به معناي خصوص انجام واجب و ترك حرام است يا مستحبّات و مكروهات را هم شامل مي‌­شود؟


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اسفند ۱۳۹۳ساعت 22:31  توسط موسی امیری  | 

دو تمثیل بسیار آموزنده و زیبا

گاهی مواقع ممکن است برای فهمیدن و فهماندن یکی از امور مهم یا ارزشها یا پلیدیها، لازم باشد انسان از تمثیل استفاده کند. که در طول روز ممکن است خود شما هم بارها از آن استفاده کنید بدون آنکه بدانید.

      

  • نجس‌‌ترین و پلیدترین چیز دنیا چیست؟
  • تقسیم رزق و روزی و خوشی وگرفتاری!

نجس ترین و پلیدترین چیز دنیا چیست؟

گویند روزی پادشاهی این سوال برایش پیش می‌‌آید و می‌‌خواهد بداند که نجس‌‌ترین چیزها در دنیای خاکی چیست؟

برای همین کار، وزیرش را مامور می‌‌کند که برود و این نجس‌‌ترین نجس‌‌ترینها را پیدا کند و در صورتی که آنرا پیدا کند و یا هر کسی که بداند، تمام تخت و تاجش را به او بدهد.

وزیر هم عازم سفر می‌‌شود و پس از یکسال جستجو و پرس و جو از افراد مختلف به این نتیجه رسید که با توجه به حرفها و صحبتهای مردم، باید پاسخ همین «مدفوع» آدمیزاد اشرف مخلوقات باشد و عازم دیار خود می‌‌شود.

در نزدیکی‌‌های شهر چوپانی را می‌‌بیند و به خود می‌‌گوید بگذار از او هم سوال کنم شاید جواب تازه‌‌ای داشت.

بعد از صحبت با چوپان، او به وزیر می‌‌گوید من جواب را می‌‌دانم اما یک شرط دارد و وزیر نشنیده شرط را می‌‌پذیرد.

چوپان هم می‌‌گوید: شرط جواب این است که تو باید مدفوع خودت را بخوری.

وزیر آن چنان عصبانی می‌‌شود که می‌‌خواهد چوپان را بکشد ولی چوپان به او می‌‌گوید تو می‌‌توانی من را بکشی اما مطمئن باش پاسخی که پیدا کرده‌‌ای غلط است. تو اینکار را بکن اگر جواب قانع کننده‌‌ای نشنیدی من را بکش.

خلاصه وزیر به خاطر رسیدن به تاج و تخت هم که شده قبول می‌‌کند و آن کار را انجام می‌‌دهد.

آنگاه چوپان به او می‌‌گوید:

«کثیف‌‌ترین، پست‌‌ترین و نجس‌‌ترین چیزها، «طمع» است که تو به خاطرش حاضر شدی آنچه را فکر می‌‌کردی نجس‌‌ترین است بخوری...»

و واقعا که «طمع» با زندگی انسانها


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اسفند ۱۳۹۳ساعت 22:30  توسط موسی امیری  | 

نقش تقوي در شناخت قرآن

هدايت قرآن كريم ،فراگير وعمومي است،لكن هدايت واقعي وبهره مند شدن از آن مشروط به تقوي وپاكي ضمير است.
طهارت دل ) تحصيل صفا و طهارت دل از جمله شرايط لازم و قطعي و ضروري است كه اساسي ترين نقش در فهم قرآن داشته تفكرات ما نيز تحت الشعاع آن قرار مي گيرند. قرآن خود از اين حقيقت پرده برداشته و تصريح مي كند كه «لا يمسه الا المطهرون» همانگونه كه تشريعا بدون طهارت دست زدن به خطوط قرآن ممنوع است تكوينا نيز كسي كه از طهارت و صفاي دل برخوردار نيست به آن سعادت عظيم و دقيق قرآن دست رسي نخواهد داشت .

عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد

كه دار الملك ايمان را ببيند خالي از غوغا

ج ) رعايت آداب تلاوت و مطالعه قرآن : از جمله اموري كه موجب كيفيت بخشيدن به اعمال و به تبع آن موجب لذت بخشي اعمال مي گردد رعات آداب مي باشد. و به عبارتي ديگر انسان نسبت به عملي شائق و مشتاق خواهد بود كه از كيفيت عالي برخوردار باشد با آداب انجام شود. پس رعايت آداب موجب كيفيت و كيفيت , موجب شيرين شدن عمل و شيريني عمل , موجب جذابيت و بهره هاي بيشتري مي گردد. اينك در برخورد با قرآن هنگام تلاوت و مطالعه آن و به منظور برخورداري از بهره هاي وافر هدايتي آن مي بايست آداب لازم را رعايت كنيم كه اين آداب برخي ظاهري و برخي معنوي هستند. آداب تلاوت قرآن : 1. تحصيل طهارت كه همان وضو گرفتن يا غسل است و همچنين مسواك زدن . قرآن عظيم الشأن مي فرمايد: «لا يمسه الا المطهرون», (واقعه / 79). و پيامبر گرامي اسلام مي فرمايد: «نظفوا طريق القرآن قيل يا رسول الله و ما طريق القرآن قال افواهكم قيل بماذا؟ قال بالسواك». 2. استعاذه : پناه بردن به خدا از شر شيطان و تحفظ از برداشتهاي سوء و ناصواب «فاذا قرائت القرآن فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم» (نحل، آيه 98). 3. بسمله : جاري ساختن «بسم الله الرحمن الرحيم» بر زبان. 4. تعظيم و احترام : از جمله آدابي كه تأثير در استفاده از قرآن دارد عظيم شمردن قرآن در دل است به اين معنا كه آن را نظير كتاب هاي معمولي ندانيم بلكه قرآن را حقيقتي زنده دانسته كه ناظر به باورهاي وجودي انسان است كه اين كتاب وجود كتبي آن است . از جمله عواملي كه موجب تعظيم و بزرگداشت قرآن مي شود اين است كه بدانيم و توجه كنيم محتواي اين كتاب سخن چه كسي است ؟ حامل آن كيست ؟ حافظ آن كيست ؟ شارحان و مفسران آن چه كساني هستند؟ پرواضح است كه بزرگ دانستن و اهتمام ويژه داشتن تأثير بسزائي در استفاده و نحوه آن دارد. 5. نظر تعليم و تعلم داشتن : گرچه تلاوت قرآن خود داراي ثوابهاي فراوان و پاداشهاي ارزشي است ولي بايد ديد تعليم و تعلم را نيز فراموش نكرد و با آن هدف زانوي ادب بر خوان قرآن زد. 6. حضور قلب و خشوع : در صورتي مي توانيم بهره هاي وافر از تلاوت قرآن ببريم كه ادب حضور و خشوع را رعايت كنيم كه اين خود محتاج لطف الهي و همت و اهتمام شخص تالي و قاري است . 7. تفكر و تدبر در آيات : كه نقش مؤثري در بيداري دل و فهم معارف دارد كه توضيح ان را ذكر كرديم . 8. تطبيق آيات بر خود و جبران كمبودها و يا درمان دردها. يعني وقتي آيات در مورد ويژگيهاي اهل ايمان تلاوت مي كنيم نظري نيز بر خود افكنده وضعيت خود را با شاخص هاي قرآني بررسي كنيم كه اگر ضعف و كمبودي داريم در صدد جبران آن با راهكارهاي قرآن برآيم و اگر نزديك به آن شاخص ها هستيم از خداوند توفيق بيشتر طلبيدن . شاكر باشيم . د. برطرف كردن موانع فهم صحيح قرآن: برخي از مهمترين موانع و حجاب هاي فهم قرآن عبارتند از: 1. حجاب غرور و خودبيني كه مانع نزديك شدن به قرآن , تلاوت و تفكر در قرآن مي گردد. 2. حجاب آراء باطله و عقايد باطلي كه از قبل در ذهن رسوخ كرده . 3. حب دنيا 4. گناهان و معاصي كه علاوه بر آثار سوئي كه در زندگي دنيوي نيز دارد جلوي فهم صحيح را نيز مي گيرد. براى مطالعه بيشتر ر.ك: - شناخت قرآن , شهيد مطهرى - پژوهشى پيرامون تدبر در قرآن , ولي الله تقى‏پور، انتشارات اسوه به پيوست ارسال مي شود. - كليدهاى فهم قرآن , كلانترى - شناخت قرآن، دزفولى - روش برداشت از قرآن، محمد حسين بهشتى - سلسله مباحث قرآن‏شناسى، الياس كلانترى - آشنايى با قرآن، شهيد مطهرى - قرآن در اسلام (علامه طباطبايى)


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اسفند ۱۳۹۳ساعت 22:28  توسط موسی امیری  | 

نشانه های تقوا

هر چيزي آثار و کارکردها از خود به جا مي گذارد و نشانه هاي دارد. برخي از امور را نمي توان جز از راه آثار و نشانه هاي آن شناخت. به ويژه در امور معنوي مي توان گفت که تنها راه شناخت وجود پديده اي معنوي در اين دنياي مادي ، آثار و نشانه هاي آن است. از اين رو براي شناخت امر معنوي تقوا در انساني مي توان به آثار و نشانه هاي آن مراجعه کرد. بنابراين لازم و ضروري است تا نشانه هاي تقوا در آموزه هاي وحياني دانسته شود و بر پايه آن به وجود و يا فقدان پديده تقوا در خود و يا ديگر حکم و داوري کنيم. از آن جا داوري در باره اين موضوع امري لازم است که در بسياري از موارد به حکم شريعت، تقوا به عنوان شرط ضروري براي واگذاري مسئوليت هاي ديني و اجتماعي است. از آن ميان مي توان به شرطيت تقوا در امام جماعت ، قاضي و مرجع ديني و حاکم شرعي اشاره کرد. واگذاري اين مسئوليت هاي مشروط به احراز وجود تقوا در شخصي است که مسئوليت به وي واگذار مي شود و نمي توان تنها به حکم اصالت برائت و اصل صحت ، به وجود اين شرط حکم و مسئوليتي را واگذار کرد. از اين روست که در کتب فقهي همانند کتاب قضاوت و شهادت در باره چگونگي احراز تقوا در ديگران روش هاي بيان شده است که از آن جمله مي توان به حضور دايم و هميشگي در نماز جماعت و جمعه و رفتار هنجاري و پسنديده بر پايه شرع و عرف اشاره کرد. در اين نوشتار تلاش مي شود تا نشانه هاي تقوا در قرآن تبيين و تحقيق کرد.

چيستي تقوا

تقوا به معناي حفظ و نگهداشت خويشتن از چيزي است که از آن مي هراسد؛ از اين رو بيش ترين کاربرد اين واژه در زمان جاهليت در حوزه جنگ و مباحث پيراموني آن است. وقايه از جنگ و آسيب هاي احتمالي آن هدف اصلي مردماني بود که هر آن در معرض خطر و هجوم اقوام و قبايل پيراموني بوده اند. آمادگي نظامي براي حفظ و نگهداشت خود و جامعه از يورش هاي پياپي انديشه و دغدغه اصلي مردمان جاهلي بود. اين گونه است که پيامبر(ص) در نخستين هشدار باش هاي خويش از روش هشدار هاي جنگي استفاده مي کند. وي بر کوهي بر مي آيد و به عنوان ايمن از ايشان مي پرسد که اگر خبري از هجوم و يورش دشمن دهد آنان وي را باور مي کنند و براي دفاع و آمادگي نظامي خود را مهيا مي سازند که جواب مثبت آنان ، پيامبر را به اين سو مي کشاند که هشدار باش وي نسبت به آخرت و خشم الهي همانند هشدار باش جنگي و يورش دشمنان به خاک و مرز ايشان است. در حقيقت همان گونه که انسان از دشمن ظاهري و دنيوي خود را آماده مي کند و در برابر آن وقايه مي گيرد ، مي بايست در برابر دشمن باطني و خشم الهي خود را در وقايه قرار دهد و اين گونه با آمادگي از يورش و آسيب هاي احتمالي آن در امان نگه دارد.
اين گونه است که واژه وقايه و تقوا که در حوزه مسايل دنيوي و نگه داشت از دشمن و يورش و آسيب هاي اجتمالي آن بود ، به حوزه مسايل فرامادي و امور معنوي کشيده مي شود و تقوا به مفهوم تازه اي خود را نشان مي دهد.
تقوا در فرآيندي پيچيده از يک معناي مادي به معناي فرا مادي سوق داده مي شود و در شريعت اسلام و کاربرد قرآني آن به معناي نگهداري نفس از هر چيزي مي شود که موجب مي شود تا آدمي در برابر خشم الهي بي دفاع شود و نتواند خود را محافظت نمايد. براي رسيدن به تقوا و سپري از آتش خشم الهي و دوزخ مي بايست شخص خود را به هر چيزي که خدايش فرمان مي دهد و يا باز مي دارد, عمل کند و در رفتار و کردار خويش آموزه هاي قرآني را به دقت انجام دهد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اسفند ۱۳۹۳ساعت 22:26  توسط موسی امیری  | 

راههاي رسيدن به آرامش رواني از نگاه قرآن

 

قرآن كريم كه بزرگترين معجزه پيامبراكرم(ص) است و تمام آنچه را كه بشر براي هدايت نياز داشته ودر آن آمده است، كاملترين نسخه براي آرامش روح است. از اين رو برآنيم تا با نگاهي اجمالي ديدگاه قرآن را در مورد آرامش روحي ورواني و راههاي رسيدن به آن را مورد بررسي قرار دهيم.
 
مقدمه:
دستيابي به آرامش واقعي يكي از خواسته هاي هميشگي بشر بوده است و دراين راستا انسان در طول تاريخ تلاشها و رنج هاي بسياري را به جان دل پذيرفته است. بي شك بخش وسيعي از تلاشهاي علمي بشر و كشف رازهاي ناگشوده جهان طبيعت به منظور دسترسي به امكاناتي بوده است كه آرامش و آسايش را براي انسان به ارمغان آورد ازسوي ديگر مطالعات آكادميك و تحقيقات روانشناسي پيرامون آرامش و اضطراب و عوامل و موانع هريك بخش قابل توجهي از پژوهش هاي علوم انساني را به خود اختصاص داده است.
درسالهاي اخير كوشش هاي زيادي در زمينه روان درماني افرادي كه دچار بيماري هاي رواني و اضطراب هاي شخصيتي و عدم تعادل آن هستند، انجام شده است و در اين زمينه روش هاي مختلفي براي روان درماني پديد آمده است كه هيچ كدام موفقيت مورد انتظار را در ازميان بردن يا پيشگيري ازبيماري هاي رواني كسب نكرده است. برخي از تحقيقات نشان مي دهد كه ميانگين درمان از 70 درصد تجاوز نمي كند. وانگهي حال عده اي از بيماران پس از روان درماني گاه بدتر هم شده و يا بيماري پس ازمدتي بازگشته است. از اين رو روانشناسان به دنبال يافتن علت اين امر برآمدند و ازطريق آمارگيري به اين نتيجه رسيدند كه مهمتريم عامل در درمان بيماريهاي رواني "دين " است و درصد بهبودي بيماراني كه معتقد به دين هستند بسيار بيشتر از ديگران است. لذا آنان بر اين باورند كه "ايمان بدون شك موثرترين درمان بيماري هاي رواني بويژه اضطراب و افسردگي است. " ويليام جيمز فيلسوف و روان شناس آمريكايي مي گويد: "ايمان نيرويي است كه بايد براي كمك به انسان در زندگي وجود داشته باشد. فقدان ايمان زنگ خطري است كه ناتواني انسان را در برابر سختي هاي زندگي اعلام مي دارد. "
كارل يانگ روان كاو مي گويد: "درطول سي سال گذشته افراد زيادي از مليت هاي مختلف جهان متمدن با من مشورت كردند و من صدها تن از بيماران را معالجه و درمان كرده ام اما از ميان بيماراني كه در نيمه دوم عمر خود به سرمي برند (يعني از سي و پنج سالگي به بعد) حتي يك بيمار را نيز نديدم كه اساساً مشكلش نياز به گرايش ديني در زندگي نباشد


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:57  توسط موسی امیری  | 

خصوصیات متقین در قرآن (۱)

تقوي چيست؟ متقین چه کسانی هستند؟

تقوي چيست؟
تقوي از ريشه «وقي» حالت خويشتن داري، هوشياري و پرهيزمند بودن است مانند هوشياري و مراقبتي كه راننده در جاده دارد يعني حركت همراه با مراقبتي كه اگر لحظه اي از آن غفلت شود حادثه مي آفريند.

اكثر مفسرين براي تقوي مراتب قائل اند اولين مرتبه تقوي حفظ فطرت اوليه است كه حقيقت جو و حقيقت خواه است و فجور و تقوي به او الهام شده. اين انسان حقيقت خواه كه خود را رها نكرده تا در جاذبه مادي زمين سقوط كند. وقتي با پيام خدا و رسولانش مواجه مي شود، سر تعظيم فرود آورده و تسليم مي شود
متقي كيست؟
متقي به كسي اطلاق مي شود كه اين ويژگي در او ملكه و صفت ثابت شده باشد.
در ابتداي سوره بقره تا آيه 5، شش ويژگي براي متقين ذكر مي شود كه با داشتن آن ويژگي ها از هدايت قرآن بهره مي برند و به رستگاري قطعي مي رسند
معناي لغوي تقوا:
كلمه تقوا از كلمات شايع و رايج‌‌ ‌ديني است :‌‌ ‌افمن اسس بنيانه علي تقوي من الله و رضوان خير ام من‌ ‌اسس بنيانه‌‌ ‌علي شفا جرف هار فانهار به في نار جهنم و الله لا يهدي القوم‌ ‌الظالمين(1)‌ ‌‌ آيا آن كس كه بناي‌‌ ‌خود را براساس تقوا‌‌ ‌از خدا و خشنودي او نهاده بهتر است يا آن‌كه بناي خود را‌ ‌بر لبه پرتگاهي‌‌ ‌كه نزديك فرو ريختن است نهاده، كه در اين صورت وي را در آتش‌ ‌دوزخ‌‌ ‌مي‌افكند ؟ و خداوند گروه ستمگران را هدايت نمي‌كند. جالب آنكه در قرآن تقوا بيشتر از كلمه روزه ذكر شده است. ترجمه صحيح كلمه تقوا‌” ‌خود نگهداري” است كه همان ضبط نفس است و متقين يعني‌”‌خود نگه‌داران‌‌ ‌و به قول‌” ‌راغب “ تقوا در‌ ‌عرف شرع يعني‌ نگهداري نفس از آنچه انسان را به گناه مي‌كشاند به اينكه ممنوعات‌ ‌و محرمات را ترك كند.
 حقيقت تقوا‌  

لازمه اينكه انسان حيات عقلي و انساني داشته باشد اين‌است‌كه تابع‌ ‌اصول معيني باشد ، و لازمه اينكه انسان از اصول معيني پيروي كند‌ ‌اين است كه از‌ ‌اموري كه با هوا و هوس او موافق است ولي با هدف او و‌ ‌اصول زندگاني او منافات‌ ‌دارد پرهيز كند . ولي لازمه همه اينها اين نيست‌‌ ‌كه انسان اجتناب كاري از محيط و‌‌ ‌ اجتماع را پيشه سازد. بهترين و عاليتر‌ين راه اين‌است كه انسان در روح خود ملكه و حالت و مصونيتي ايجاد كند كه آن‌ ‌حالت حافظ و نگهدار او باشد.‌‌ ‌بنابراين تقوا به معناي عام‌ ‌كلمه لازمه زندگي هر فردي است كه مي‌خواهد‌ ‌انسان باشد و تحت فرمان عقل زندگي‌ ‌كند و از اصول معيني پيروي نمايد.‌‌ ‌تقواي ديني و الهي يعني اينكه انسان خود را‌ ‌از آنچه از نظر دين و اصولي‌‌ ‌كه دين در زندگي معين كرده، خطا و گناه و پليدي و‌ ‌زشتي شناخته شده، حفظ‌ ‌و صيانت كند و مرتكب آنها نشود. چيزي كه هست حفظ و‌ ‌صيانت خود از‌ ‌گناه كه نامش تقوا است.‌

بیانات رهبری در جلسه هشتم تفسیر سوره بقره ۱۳۷۰/۰۷/۲


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:56  توسط موسی امیری  | 

شهید مطهری و دیدگاه های تربیتی قرآن

 

منابع مقاله: www.noormags.com، سجادی، سیدابراهیم ؛

 قرآن مظهر رحمت و جلوه ربوبیت خداوند و کتاب شناخت و تربیت انسان است و به دلیل برخورداری از چنین هویتی، مطالعه دقیق کتاب تشریع و نظام تکوین را به قصد دریافت تصور روشن و واقع بینانه ازآنها به بشر توصیه می نماید، تا از این طریق، راه تعالی و تکامل خود را هموار و زمینه تشکیل و تأمین زندگی آرمانی خویش را در دو جهان، فراهم سازند.

ناکامی و گمراهی انسان از نگاه قرآن در صحنه زندگی، به اشتباه در برنامه ریزی، قانون گذاری و نظام رفتار خلاصه نمی شود، بلکه تفسیر و تلقی غیرواقع بینانه از هستی را نیز در بر می گیرد و به همین دلیل در این کتاب مقدس، آموزش حکمت و حقایق هستی در کنار تلاوت آیات الهی، تزکیه و تعلیم وحی، به عنوان عامل مؤثر در جهت رهایی انسان از ضلالت مطرح است. (یتلوا علیهم آیاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین) جمعه/ 2

  بدین ترتیب، قرآن رسالت تعلیم و تربیت انسان را به عهده دارد و هر مفسر، پژوهنده و مربی که بدان روی آورد به گونه ای راهی به شناساندن نظام تربیتی قرآن می جوید و به فرا خور فهم و توانش به تبیین دیدگاه های تربیتی این کتاب آسمانی دست می یابد.

شهید مطهری، از معدود دانشمندانی است که به دلیل شخصیت علمی، فلسفی و حضور جدی در حوزه مکتب های تربیتی و فلسفی معاصر خود و برخورداری کامل از تمامی ویژگی ها و شرایط لازم برای یک مفسر، توانسته است گام های بلندی در راستای تبیین و ارائه مکتب تربیتی قرآن بردارد، هر چند که تازه های استاد در این رابطه، هنوز در آثار مختلف ایشان پراکنده اند و ارائه نظام مند آنها همچنان یک نیاز شمرده می شود!

از ویژگی های یافته های تربیتی شهید مطهری از قرآن که بهره گیری از آن برای نهادهای پرورشی قابل توصیه می باشد، توجه همزمان به فلسفه آموزش و پرورش و روش تربیتی قرآن است که در این نوشته به صورت فشرده، به مطالعه گرفته می شود.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:55  توسط موسی امیری  | 

شورا در قرآن و احاديث

از مهمترین اصول اجتماعی اسلام اصل شورا و مشاوره است که در منابع اسلامی با دقت و اهمیت خاصی مطرح و در سیره پیامبر اکرم(ص) و پیشوایان بزرگ اسلام جایگاه ویژه ای دارد به طوری که می توان گفت: «نهاد شورا» ستون فقرات نظام اسلامی و شیوه ای اجتناب ناپذیر در مدیریت جامعه اسلامی و جامعه مؤمنان می باشد.

قرآن کریم در چهار آیه موضوع شورا را مطرح کرده است.

۱ـ در آیه ۱۵۹ سوره آل عمران به پیامبر اسلام (ص) دستور می دهد در امور، با مسلمانان مشورت کند و آن را از رموز پیروزی و موفقیت آن حضرت می داند «فبما رحمة من اللّه لنت لهم و لوکنت فظّاً غلیظ القلب لانفضّوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی اللّه».

۲ـ در آیه ۳۸ سوره شوری، هنگام بیان اوصاف برجسته مؤمنان می فرماید: «و الذین استجابوا لربّهم و اقاموا الصلوة و امرهم شوری بینهم؛آنها کسانی هستند که دعوت پروردگارشان را اجابت کرده و نماز را بر پای دارند و کارهایشان بین آنان با مشورت انجام می شود.

۳ـ سوره بقره آیه ۲۳۳ می فرماید: اگر در مورد بازداشتن کودک از شیر قصد تصمیم گیری دارید مشورت کنید «فان ارادا فصالاً عن تراض منهما و تشاور فلا جناح علیهما» این آیه می گوید اگر در مورد دیگری حتی اگر کودک شیر خواری باشد بخواهید تصمیم گیری کنید. باید مشورت نمایید، حالا این مشورت بین پدر و مادر باشد چنانکه بعضی گفته اند و یا مشاوره با دیگری مثل پزشک باشد و یا اینکه هم پدر و مادر با هم مشورت کنند و هم با صاحب نظران مثل پزشک مشورت نمایند.(۱) از این آیه استفاده می شود که پدر یا مادر با همه علاقه و عاطفه ای که به فرزندشان دارند خداوند اجازه نمی دهد در امر تربیت و پرورش فرزندشان استبداد به خرج دهند بلکه باید با هم یا با دیگران مشورت کنند. و بعد از مشورت آنچه را که مصلحت است تصمیم گیری نمایند.

۴ـ سوره زمر آیه ۱۸ می فرماید: «فبشّر عبادالذین یستمعون القول فیتبعون احسنه؛ پس بندگان مرا که سخن را می شنوند و نیکوترین را پیروی می کنند بشارت ده.»

مرحوم علامه طباطبایی می نویسد، آیه «و امرهم شوری بینهم» از نظر من نزدیک به آیه فوق می باشد(۲) زیرا شورا و مشورت برای رسیدن به آراء نظریه های خوب یا بهترین آراء و نظریه هاست و در این آیه هم می فرماید:بندگان خدا سخن را می شنوند و بهترین را انتخاب و پیروی می کنند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:54  توسط موسی امیری  | 

روش پرورش مهارت های تفکر در قرآن

تفکر و قرآن و فلسفه برای کودکان و تعقل

بسم الله الرحمن الرحیم

بررسی و طبقه بندی روش های پرورش تفکر در قرآن کریم

با سلام به همه عزیزان اهل قرآن و تفکر

مقاله ای را که تهیه کرده ام و جهت چاپ نیز ارائه شده در اختیار همگان می گذارم تا امکان استفاده از نتایج کار های تحقیقاتی فراهم گردد و اگر مایل باشید که در این زمینه پژوهشی ادامه دهید یا فعالیت آموزشی داشته باشید در خدمت گذاری در حد توان حاضر خواهم بود. adib_hastam@yahoo.com

استاد راهنما:دکتر محمد رضا شرفی

استادیار دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

 

چکیده

نظریه پردازان زیادی تا کنون در جهان از مقوله تفکر سخن گفته اند . لیپمن و معلمان کارآزموده وی 30 سال است در روش جدید "P4C"[1][1]خود به پرورش مهارت های تفکر کودکان می پردازند. روش های قابل اجرا در کلاس درس که در کشور ما نیز در حال اجراست. جا دارد که   تحقیقی بنیادی روش های "پرورش تفکر" خداوند را در آخرین کتاب آسمانی اش را در معرض بررسی قرار داده و با بکار گیری تکنیک های علمی استفاده کنیم . چرا که انسان های زیادی در سراسر جهان با مطالعه و عمل به قرآن کریم به سطوح بالایی از تفکر دست یافته و درستی و کمال آن جای تردید ندارد.

هدف قرآن از پرورش تفکر نه فقط شهروند مردم سالار بلکه مشاهده حق و خلیفه خدا شدن است.این روش ها شامل مقایسه امور متقابل،ارائه ملاک های متفاوت،افزایش گنجینه اطلاعات، تعمیم دادن ، ارائه و بسط مفهوم، مذمت پیروی صرف از اکثریت وعادات و رسوم و سوگیری در تفکر ، دعوت به استفاده از فکر و عقل ، توجه به هدف ، پیشرفت درعلم ، دادن نشانه ها ، داشتن نگاه و همکاری گروهی ، و توصیه به تقوی و داشتن قلب سالم ، خودآگاهی دائمی و عبادت خداست.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:52  توسط موسی امیری  | 

تقوی؛ شرط دریافت هدایت و شفابخشی از قرآن

گروه فعالیت‌های قرآنی: مدرس دانشگاه امیرالمؤمنین اهواز درخصوص ثمرات و آثار تقوی با اشاره به آیات ابتدایی سوره بقره اظهار کرد: قرآن کریم، زمینه لازم برای دریافت اثر هدایتی و شفابخشی را تقوی معرفی کرده است.

حجت‌الاسلام محمد انصاری، مدرس حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، درخصوص مفهوم تقوی در قرآن گفت: برای روشن شدن این موضوع در ابتدا باید ببینیم مفهوم تقوی که در آیات و روایات به وفور مورد تأکید قرار گرفته، به چه معنا است. تقوی در لغت به‌معنی بازداشتن و نگه‌داشتن است؛ لذا در قنوت نمازهای خود چنین دعا می‌خوانیم: «رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ». کلمه «قنا» در این دعا، از ماده (وقی) به معنی نگه داشتن است.

وی ادامه داد: تقوی در اصطلاح نیز به همین معناست و معمولاً آن را به پرهیزگاری و خویشتنداری معنی می‌کنند؛ یعنی انسان از حدود الهی پرهیز داشته باشد و از آنها عبور نکند. خویشتن‌داری به این معنا است که انسان خود را از اینکه وارد حریم الهی و سبب برانگیختن خشم الهی شود، بازدارد.

تقوی به معنی انجام واجبات و ترک محرمات است

انصاری اظهار کرد: اگر بخواهیم از تقوی تعریفی داشته باشیم به گفته علما، تقوی به معنی انجام واجبات و ترک محرمات است. چون هر تکلیفی که خداوند بدان امر فرموده گاه با مشقت و سختی همراه است و انجام آن نیازمند خویشتنداری و پا گذاشتن بر خواسته‌های نفس و از سوی دیگر دوری از محرمات نیز بخشی از تقوی است.

این مدرس حوزه علمیه درخصوص ثمرات و آثار تقوی گفت:‌ اگر بخواهیم نگاهی به آیات قرآن داشته باشیم می‌بینیم که در ابتدای آیات الهی، در سوره بقره می‌فرماید: «ذَلِکَ الْکِتَابُ لاَ رَیْبَ فِیهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ»(بقره،2)؛ یعنی این کتاب فقط و فقط برای متقیان سبب هدایت می‌شود؛ یعنی افراد تقوی پیشه کنند، به واجبات خود اهمیت دهند و از محرمات دوری کنند. این موضوع، اهمیت تقوی را از ابتدای سوره بقره نشان می‌دهد.

مدیر پژوهش دانشگاه امیرالمؤمنین(ع) اهواز افزود: گاه برخی افراد می‌پرسند چرا خواندن آیات قرآن برای ما اثربخش نیست و شفابخشی که یکی از وعده‌های قرآن است اثری بر ما نمی‌گذارد؟ جواب این سؤال در آیه دوم از سوره بقره داده شده است که می‌فرماید: قرار نیست قرآن همه را هدایت کند و برای همه شفابخش باشد؛ بلکه این هدایت و شفابخشی فقط افرادی را که در سرتاسر زندگی خود اهل تقوی باشند در برمی‌گیرد.

هدایت قرآن، یک هدایت گزینشی است

انصاری با بیان اینکه هدایت قرآن، یک هدایت گزینشی است، گفت: قرآن «هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ» است؛ یعنی هدایت آن مختص متقین است. بنابراین کسی که می‌خواهد قرآن کتاب او باشد و بتواند برابر سؤالی که از او درباره کتاب می‌شود، پاسخگو باشد(‌چراکه یکی از سؤالات اصلی که در قیامت از انسان پرسیده می‌شود درباره کتاب است) باید خود اهل تقوی باشد؛ چرا که قرآن کتاب کسی است که تقوی داشته باشد.

وی اظهار کرد: شاید عجیب باشد که بگوییم هدایت قرآن اختصاصی و گزینشی است، اما در آیات دیگر نیز به این مسئله اشاره شده است، خداوند می‌فرماید: «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ» ﴿اسراء، ۸۲﴾؛‌ و ما آنچه را براى مؤمنان مایه درمان و رحمت است از قرآن نازل مى‏‌کنیم و در ادامه می‌فرماید: «وَلاَ یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إَلاَّ خَسَارًا» و به افرادی که اهل ظلم هستند؛ از جمله کسانی که ظلم به نفس می‌کنند (چون ظلم به نفس به معنی بی‌تقوایی است) خسارت خواهد زد.

این مدرس حوزه و دانشگاه با بیان اینکه تقوی شرط پذیرش بسیاری از اعمال است و ارتباط ما را با معنویت تنظیم می‌کند، با اشاره به داستان هابیل و قابیل و ماجرای قربانی آنها که در سوره مائده آمده است؛ می‌فرماید: «وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِن أَحَدِهِمَا وَلَمْ یُتَقَبَّلْ مِنَ الآخَرِ»(نساء،27) هر دوی آنها قربانی کردند اما از یکی از آن دو پذیرفته شد. خداوند در پایان این آیه می‌فرماید: «قَالَ إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ» خداوند فقط و فقط از متقیان اعمال آنها را می‌پذیرد. کلمه «أنما» در ادبیات عرب نشانه حصر است یعنی فقط. بنابراین فردی که بنای ترک معصیت و خویشتنداری داشته باشد، خداوند فقط از او می‌پذیرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اسفند ۱۳۹۳ساعت 23:51  توسط موسی امیری  | 

مطالب قدیمی‌تر